Radiopraatje 016

Radiopraatje 14 november 2018 - Bibliocenter Blog

Op 11 / 11 2018 was het honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog werd beëindigd. Hoewel Nederland neutraal bleef, had de oorlog ook voor ons land grote gevolgen.

In Schampschot: een klein Nederlands dorp aan de rand van de Groote Oorlog - Paul van de Steen

In dit boek staat de geschiedenis van het Limburgse dorpje Eijsden centraal. 

In Eijsden verzamelden dagjesmensen zich op de Mescherberg om goed uitzicht te hebben om de opmars van de Duitse troepen te kunnen zien. Deze ‘toeristische attractie’ werd al snel een grimmig verhaal. Dorpen aan de overzijde van de Maas werden geplunderd en platgebrand. Lijken en kadavers stroomden via de Maas Nederland in, er waren vluchtelingenstromen vanuit België, smokkel en spionage. Om aan te geven waar Nederland begon, hing men de Nederlandse vlag aan kerktorens en gebouwen. In weilanden aan de grens werden koeien gemolken met een vlaggetje ernaast.

Vanaf 1915 kreeg Eijsden te maken met de zogenoemde dodendraad, een draad met een dodelijke 2000 volt spanning die de Duitsers tussen de Nederlandse en Belgische grens aanlegden om Belgische vluchtelingen tegen te houden. Alleen al in Eijsden met 2.900 inwoners werden gedurende de oorlogsjaren 1914-1918 bijna 2.700 vluchtelingen kort- of langdurend opgevangen. En Eijsden was in 1918 de plek waar de Duitse keizer Nederland binnenkwam met zijn gevolg, toen hij asiel in ons land aanvroeg. Nederlandse politieagenten moesten de keizer en zijn gevolg beschermen, want de vele Belgische vluchtelingen in het dorp hadden hem anders gelyncht.

Op 11 / 11 1918 – nu 100 jaar geleden, is de wereld en ook Eijsden, voorgoed veranderd. Op magistrale wijze verweeft historicus Paul van der Steen het grote verhaal van de Eerste Wereldoorlog met de weinig bekende grensgeschiedenis van vluchtelingen, overbevolking, smokkel en spionage. Met uitgebreide noten, bronvermelding en register.

Paul van der Steen (1969) is historicus en journalist, woont in Zuid-Limburg en haalde zijn informatie voornamelijk uit archieven en gesprekken met de stichting Eijsdens Verleden. Hij schrijft onder andere voor Trouw en Limburgse kranten en heeft meerdere historische boeken op zijn naam staan.

Godenslaap - Erwin Mortier

Godenslaap (uit 2008), is het boek van Erwin Mortier over een oude vrouw die terugkijkt op haar leven en de liefde. Het is een flinke roman van meer dan vierhonderd pagina’s.

Hélène is bijna 100 jaar oud. Ze is aangewezen op een hulp, die haar moet baden en kleden. Als ze eenmaal in haar stoel bij het raam zit, werkt haar geheugen op volle toeren en schrijft ze boeken vol met haar herinneringen. Ze maakte verschrikkelijke dingen mee en daar moet ze op de een of andere manier grip op krijgen. Ze roept de ultieme gruwel van haar ervaringen in volle hevigheid op en hoopt deze te temmen door er zo beeldend mogelijk over te schrijven.

Als jonge vrouw beleeft Hélène de oorlog grotendeels in een Frans dorpje. Ze is daar vanuit België met haar moeder en broer op vakantie, als in 1914 de hel losbarst. Ze kunnen niet meer terug naar huis en Hélène woont jarenlang dicht bij het front. Ze verliest haar hart aan een Britse oorlogsfotograaf. Terwijl
de wereld in brand staat, leert zij, dankzij haar Engelse minnaar de liefde en de wereld beter kennen. Hoewel alles op het eerste gezicht rozengeur en maneschijn lijkt, zal de verwoestende oorlogsmachine Hélène uiteindelijk toch de nodige mokerslagen toebrengen en een hypotheek op haar verdere leven
leggen.

Inhoudelijk is ‘Godenslaap' een ijzersterk onderbouwd en genadeloos meeslepend verhaal. De bedwelmende zinnen dwingen je als het ware om trager te lezen om op die manier nog meer van de taal te genieten. Erwin Mortier toont subtiel aan hoe weerloos de mens is tegenover de wind van de geschiedenis. Je krijgt het gevoel dat je een glimp opvangt van de overweldigende, verbijsterende, zelfs mystieke kant van oorlog. Geen klassieke oorlogsroman. Wel een indrukwekkend boek dat van de eerste tot de laatste bladzijde de aandacht vasthoudt.

Wil je meer weten over WO I?

  • Via internet vind je informatie op EersteWereldoorlog.nu. Het coördinatieplatform voor de honderdjarige herdenking van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) in Nederland. Met een aparte link naar boeken en tijdschriften.
  • 100 jaar de Groote Oorlog (Klara.be). In dit dossier zijn alle artikels die met de herdenking te maken hebben, ook de 24-delige podcast 'Het Elfde Uur'.
  • Lees op de website van de KB (Koninklijke Bibliotheek) hoe er in de kranten uit 1918 werd bericht over de oorlog.
  • Delpher.nl, is een zoekmachine van de Koninklijke Bibliotheek, in samenwerking met het Meertens-Instituut en de universiteitsbibliotheken van Amsterdam (UvA), Groningen, Leiden en Utrecht. Delpher is een Nederlands historisch archief op internet. Met miljoenen boeken en gedigitaliseerde krantenpagina’s uit de volgende tijdvakken:
       - kranten 1618 tot 1995
       - boeken uit 18e en 19e eeuw
       - tijdschriften uit de 19e en 20e eeuw
    Wil je weten wat er in de wereld gebeurde op de dag dat je geboren bent? Vind de krant van je geboortedag in Delpher.