Radiopraatje 014

Radiopraatje 17 oktober 2018 - Bibliocenter Blog

Deze maand is de Maand van de Geschiedenis en het thema is Opstand! Over tijden van onvrede en verdeling, maar ook over optimisme en eendracht. Over illegaliteit en massabewegingen van de 80 jarige oorlog tot protesten in de jaren 60. Deze maand zijn overal in het land historische evenementen, lezingen en bijeenkomsten.

Ook zijn er boeken genomineerd voor de Libris geschiedenisprijs. Het gaat om historische boeken voor een algemeen publiek. Ze moeten oorspronkelijk zijn, historisch verantwoord en leesbaar. De winnaar krijgt 20.000 euro wordt op 28 oktober bekend gemaakt.

Uit de shortlist van 5, heb ik er één uit gekozen.

De sigarenfabriek - Isay Rottenberg

De verborgen geschiedenis van een joodse Amsterdammer in nazi-Duitsland geschreven door Hella en Sandra Rottenberg. 

Dit boek aangrijpend én boeiend om te lezen. Het is geschiedenis en een familieverhaal in één.

Een oproep in een krant over geroofde Joodse bezittingen brengt Hella en Sandra op het spoor van de sigarenfabriek van hun grootvader, Isay Rottenberg. Deze fabriek nam hij in 1932 over in het stadje Döbeln bij Dresden. Ze vinden in Duitse archieven een schat aan documenten, waarin op de voet te volgen is, hoe hun grootvader onverschrokken strijd levert om zijn bedrijf in nazi-Duitsland te behouden. De fabriek blijkt niet de eerste de beste. Het is in die tijd de modernste sigarenfabriek van Duitsland. In de fabriek werkte, in de jaren dat de crisis in Duitsland op zijn hoogtepunt was, 650 man personeel.

In het boek geven Hella en Sandra een gedetailleerd beeld van hoe het vooroorlogse Duitsland langzaam in de greep van de nazi's kwam. In de dertiger jaren kon Isay Rottenberg op steun rekenen van de plaatselijke machthebbers. Zelfs van NSDAP’ers, zolang hij de werkgelegenheid een krachtige impuls gaf. De economische belangen voor het stadje Döbeln  waren altijd belangrijker dan de ideologie. Opportunisme ten top en van alle tijden.

Hella Rottenberg en Sandra Rottenberg hebben een indringend werk geschreven over hun opa die zich heldhaftig verzette tegen de steeds grimmiger wordende aanvallen op zijn persoon en op zijn eigendom. Waarom stapte hun grootvader in dit avontuur? Waarom bleef hij toen Hitler een halfjaar later aan de macht kwam?

In dit boek kun je aan de hand van de sigarenfabriek van Isay Rottenberg bijna van dag tot dag volgen, hoe het nationaalsocialistische net zich steeds vaster sloot om ‘niet-Ariërs’, om communisten, sociaaldemocraten en vakbondsmensen. In betrekkelijk korte tijd veranderden loyale ambtenaren en bestuurders van democraten in felle nazi’s. En het land verandert in een totalitaire dictatuur.

Het goede leven - Annegreet van Bergen

In “Het goede leven” beschrijft ze hoe Nederland in korte tijd rijker werd dan we ooit voor mogelijk hadden gehouden. Ze haalt veel voorbeelden aan die dit laten zien. Zoals de melkfles met zilverkleurige dop, het tomadorekje, het poesiealbum, het glas met sigaretjes bij een feestje (Caballero en Camel-filter voor de dames), de eerste Black & Decker-boormachine voor de doe-het-zelver, het rekenmachientje uit Japan, de Solex.

Ze laat zien hoe Nederland veranderde van een gesloten naar een open samenleving. Televisie bracht onbekende landen en volkeren de woonkamer binnen. De kleine wereld werd opengebroken door televisie en media (de moord op Kennedy, Vietnam). En met bromfiets of auto kwamen we steeds verder van huis, gingen we zelfs op vakantie. Er was geen schaarste meer, maar overvloed. De tijd was voorbij dat verloofde stellen jaren moesten sparen voor hun uitzet. Er was een sterke vermindering van de maatschappelijke ongelijkheid. Welke vrouw wordt nu nog ontslagen als ze gaat trouwen? En gewenning aan zaken die voor mensen van toen slechts droombeelden waren, zoals de douche en de wasmachine.

Annegreet van Bergen laat zien hoe we ruimer toegang kregen tot kennis, de sociale stijging door avondonderwijs, de veranderingen in lezen en boekenbezit. Hoe we steeds meer elkaars gelijken werden en hoe doodgewoon we al deze vooruitgang leerden te vinden. Van Bergen interviewt mensen die alles persoonlijk hebben beleefd. Daarmee geeft ze een levendig en boeiend beeld van een volstrekt verloren gegane tijd die voor velen van ons nog heel herkenbaar is. Met veel illustraties in kleur en zwart-wit en een literatuurlijst.

De lezing van Lieve Joris

24 oktober bij Bibliocenter in Weert.

Lieve Joris komt uit een katholiek gezin met negen kinderen. Een van hen, Fonny, geboren in 1950, was een junk. Hij stal van zijn ouders, bedroog zijn broers en zusters, sloeg zijn vriendinnen, leerde zijn dochter heroïne spuiten en liep weg als hij weer eens was opgenomen om af te kicken. Het nieuwste boek van Lieve Joris, Terug naar Neerpelt, gaat over hem. Voor het eerst, op haar vijfenzestigste, zoekt ze haar verhaal niet in Congo, Syrië of China, maar in Neerpelt het dorp van haar jeugd, in Vlaams Limburg, net over de grens.

Lieve Joris trok op haar negentiende de wereld in. Ze schreef prachtige boeken over het Midden-Oosten, over Congo, Oost-Europa, Azië. Haar werk is nationaal en internationaal bekroond. In 2010 benoemde Frankrijk haar tot Ridder in de Orde van Kunst en Letteren. Naar aanleiding van Het uur van de rebellen schreef Libération: 'Lieve Joris is een van de beste journalisten ter wereld.' 

In ‘Terug naar Neerpelt’ vertelt ze over het landschap van haar jeugd. Voor de mensen in onze contreien biedt het vast veel herkenbaars. 

Het begint om 19.30 uur, kaarten bestellen via www.bibliocenter.nl. Leden krijgen 5 euro korting.