Radiopraatje 011

Radiopraatje 22 augustus 2018 - Bibliocenter Blog

“Ik heb 2 boeken over Indonesië. De aanleiding is de Nationale Herdenking van de capitulatie van Japan op 15 augustus, waardoor 70 jaar geleden een einde kwam aan de bezetting van toenmalig Nederlands-Indië en aan de Tweede Wereldoorlog.”

Schaduwspel - Simone van der Vlug

Eva is één van de hoofdpersonen. Ze is 18 jaar en woont in het Amsterdam van de 17e eeuw. Haar familie verkeert in de betere kringen, maar is arm. Op een feest treft ze Jan Pieterszoon Coen. Hij is een man met status en idealen en 20 jaar ouder dan zij. Hij is op zoek naar een vrouw en vraagt haar ten huwelijk. Uiteindelijk stemt ze ermee in. Het is geen kleinigheid om je familie - en alles wat je kent - achter je te laten als je de halve wereld moet over reizen om in Batavia te gaan wonen. Een onbekend land. Na hun huwelijk en de geboorte van hun dochtertje vertrekken ze naar Batavia. Eva’s moeder, zus en broer reizen ook mee.

Jan Pieterszoon Coen is in Batavia een man met aanzien en wordt op Batavia gezien als een vorst. Je leest hoe belangrijk de handel van peper en nootmuskaat was in die tijd (en in onze tijd) en hoe daarvoor ruimhartig met principes werd omgegaan. Je leest hoe de handelaren zich verenigd hadden in de Verenigde Oostindische Compagnie, de VOC. Eva ziet in Indië dat er veel slaven zijn en ze vraagt zich af hoe dat kan, want dat is tegen de christelijke geboden die zij heeft meegekregen. Blijkbaar was het verboden om op Nederlands grondgebied slaven te houden, maar dat gold niet voor de koloniën.

Eva krijgt vele tegenslagen te verwerken, haar moeder, broer en dochtertje overlijden. Je voelt haar pijn en gemis en de zwaarte van de beslissingen die ze moet nemen. Ze heeft een sterk karakter en durft haar mening te geven. Ze heeft een goed huwelijk met Coen. Maar in Batavia merkt ze dat hij niet altijd open is tegen haar en dat hij voor de VOC vreselijke, hardvochtige daden heeft verricht die niet goed te praten zijn. Als hij uiteindelijk overlijdt gaat ze terug naar Amsterdam.

Dit boek lijkt over de liefde te gaan, maar je steekt ook heel veel op over de VOC, de handel in de Gouden Eeuw en welke praktijken toen gebruikelijk waren.

Tabé Java, tabé Indië - Ronald Nijboer

Boerenzoon Evert-Jan Nijboer (1923-2008) uit Hardenberg was één van de vele jonge Nederlanders die zich als vrijwilliger meldde.Hoopvol begint hij aan zijn avontuur, en aan zijn dagboek. De heenreis leest als een jongensboek, maar eenmaal op Java verandert de toon.Hij verbleef in West-Java van 1946 tot begin 1948 en liet dagboeken, brieven en foto’s na. 

Zeventig jaar later reist kleinzoon Ronald Nijboer socioloog en schrijver zijn opa achterna, met het dagboek van zijn grootvader in de hand. Hij zocht het een en ander uit: de documenten van zijn grootvader en nog heel veel andere bronnen in literatuur, archieven en andere media over deze Nederlands-Indonesische oorlog. Hij maakte reconstructies van de belevenissen van zijn opa. Evert-Jan maakte verschrikkelijke dingen mee met het sneuvelen van collega's en Indonesiers o.m. bij de slag om Tjiandpoer. Hij maakte ook foto’s van lijken en massagraven. Na afloop kwam hij naar huis en zweeg zijn hele leven over dit gebeuren.

Ronald: "Aan de ene kant was mijn opa in dit boek een soort abstract personage. Aan de andere kant is hij hierdoor alleen maar dichterbij mij komen staan. Ik denk dat het een belangrijk onderdeel is van onze geschiedenis waar we juíst aandacht aan moeten besteden.”

Het verhaal dat zijn kleinzoon schreef maakt indruk en is boeiend om te lezen. Er zijn ook foto’s opgenomen uit privé-bezit en openbaar bezit. Met een goede bibliografie en een schetskaartje van West-Java in de jaren 1940.